Hadisi Şeriflerde Berat Kandili Özellikleri

- Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem efendimiz söyle buyurmuslardi:
“Recep, Allah’in ayidir. Saban, benim ayimdir. Ramazan, ümmetimin ayidir”. Mübarek Recep ayinin ardindan gelen Saban ayi Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ayidir. Bu mübarek ayin degerini bilerek, ibadetlerimizi yapmali, alemlerin Rabbinden af dilemeliyiz.

Saban ayinin önemli özelliklerinden biri Beraat gecesi gibi müstesna bir gecenin bu ayin içinde bulunmasidir.

Ebu Hüreyre Radiyallahu And’dan rivayet edildigine göre: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem efendimiz söyle buyurmustur:
—“Saban ayinin on besinci gecesinin ilk vaktinde Cebrail (a.s) bana geldi; söyle dedi:
—“Ya Muhammed, basini semaya kaldir. Sordum.
—“Bu gece nasil bir gecedir? Söyle anlatti:
—“Bu gece, Allah-u Teala, rahmet kapilarindan üç yüz tanesini açar. Kendisine sirk kosmayanlarin hemen herkesi bagislar. Meger ki, bagislayacagi kimseler büyücü, kahin, devamli sarap içen, faizcilige ve zinaya devam eden kimselerden olsun. Bu kimseler tövbe edinceye kadar, Allah-u Teala onlari bagislamaz.

Gecenin dörtte biri geçtikten sonra, Cebrail yine geldi ve söyle dedi: "Ya Muhammed basini kaldir. Bir de baktim ki, cennet kapilari açilmis.
Cennetin birinci kapisinda dahi bir melek durmus söyle sesleniyor: "Ne mutlu bu gece rüku edenlere.
Ikinci kapidan dahi bir melek durmus söyle sesleniyordu: "Bu gece secde edenlere ne mutlu".
Üçüncü kapida duran melek dahi, söyle sesleniyordu: "Bu gece dua edenlere ne mutlu." Dördüncü kapida duran melek dahi söyle sesleniyordu: -"Bu gece, Allah'i zikredenlere ne mutlu".
Besinci kapida duran melek dahi, söyle sesleniyordu: "Bu gece Allah korkusundan aglayan kimselere ne mutlu."
Altinci kapida duran melek dahi, söyle sesleniyordu: "Bu gece Müslümanlara ne mutlu." Yedinci kapida da bir melek durmus söyle sesleniyordu: "Günahinin bagislanmasini dileyen yok mu ki, günahlari bagislansin.
Bunlari gördükten sonra, Cebrail'e sordum: "Bu kapilar ne zamana kadar açik kalacak?
Söyle dedi: "Ya Muhammed, Allah-u Teala, bu gece, Kelp kabilesinin koyunlarinin tüyleri sayisi kadar kimseyi cehennemden azat eder."

- Hz. Ayse Radiyallahu Anha anlatiyor: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem buyurdular ki: "Allah Teala Hazretleri, Nifs-u Sa'ban gecesinde dünya semasina iner ve Kelb kabilesinin koyunlarinin tüyünün adedinden daha çok sayida günahi affeder."

Berat Gecesinin Mahiyeti ve Önemi

Yillik bir program çerçevesinde yürütülen ticari faaliyetler yil sonunda o program esaslarina göre kontrol) ve teftis edilir. Kar zarar hesaplari yapilir. Kesin hesabin tespitinden sonra da gelecek yilin programi hazirlanarak seklini alir.
Her yil tekrar edilen bu kontrol ve tespit islemleri sayesinde ekonomik hayatta istikrarli ve saglam bir ilerlemenin temini mümkün olur.
Bu misalin isiginda manevi hayatimiza ve faaliyetlerimize bakalim. Dünya, ahiret hayatinin kazanilmasi için yaratilmis bir manevi ticaret yeri olduguna göre, o ticaretle ilgili faaliyetlerin de yillik muhasebeye tabi olmasi gayet tabiidir.
Bu muhasebenin vakti üç aylarin içindedir. Berat Kandili ile baslayip Kadir Gecesiyle biten devreye rastlar.
Duhan Süresinin 2., 3. ve 4. ayetlerinin Berat Gecesinden bahsettigi bildirilmektedir. Ayetlerin meali söyle:
"O apaçik kitaba and olsun ki, biz onu gerçekten mübarek bir gecede indirdik. Çünkü biz onunla insanlari uyarmaktayiz. Bütün hikmetli isler o gecede tefrik olunur."
Bu ayetler hakkinda iki görüs vardir. Çogu tefsir bilginlerinin görüsüne göre, bu mübarek gece Kadir Gecesidir. Ikrime bin Ebi Cehil'in de dahil oldugu bir grup alim ise; bu gecenin Berat Gecesi oldugunu söylemislerdir. Her iki tefsiri birlestiren diger bir görüse göre de, hikmetli islerin ayiriminin yapilmasina Berat Gecesinde baslanmakta ve bu islem Kadir Gecesine kadar devam etmektedir. Bu hikmetli isler nelerdir ve ayetin manasi nedir?

Yillik kader programi
Ibni Abbas'tan rivayet edildigine göre, hikmetli islerin birbirinden ayird edilmesi su sekilde cereyan etmektedir:
Bu seneden gelecek seneye kadar meydana gelecek olaylarin hepsi ayri ayri melekler tarafindan defterlere yazilir. Riziklar, eceller, zenginlik, fakirlik, ölümler, dogumlar hep bu esnada kaydedilir. O yilki hacilarin sayisi bile bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her-seyin o sene içindeki mukadderati kaydedilir.
Rizikla alakali defterler Mikail Aleyhisselama verilir.
Savaslarla ilgili defterler Cebrail Aleyhissalama verilir.
Ameller nüshasi dünya semasinda görevli melek olan Israfil'e verilir ki bu büyük bir melektir.
Ölüm ve musibetlerle ilgili defter de Azrail Aleyhisselama teslim edilir.
Fahreddin er-Razi"nin açiklamasina göre bu defterlerin düzenlenmesi Berat Gecesinde baslar, Kadir Gecesinde tamamlanarak her defter sahibine teslim edilir.1
Berat Kandilinin "bütün senede bir kudsi çekirdek hükmünde ve beser mukadderatinin programi nev'inden olmasi cihetiyle Leyle-i Kadrin kudsiyetinde" olmasi bu manalara dayanmaktadir.2
Kur'an'in bu gecede indirilmesi meselesine ise söyle bir açiklama getirilmektedir:
Berat gecesi, Kuran-i Kerimin Levh-i Mahfuzdan dünya semasina toptan indirildigi gecedir. Buna inzal denir. Kadir gecesinde ise Peygamberimize ilk kez ve parça parça indirilmeye baslanmistir. Buna da tenzil denir.




Berat Gecesinin özellikleri
Tefsirlerde bu gece ile ilgili olarak su sekilde izahlar yer almaktadir: Vergi ödendigi zaman nasil ki vergi borçlusuna borcundan kurtuldugunu gösteren bir belge veriliyorsa, Allah Azze ve Celle de Berat Gecesinde mü'min kullarina berat yazar. Zaten bu gecenin dört adi vardir: "Mübarek Gece", "Berae Gecesi", "Sakk Gecesi. Belge ve senet. (Allah Teala bu gece mü'min kullarina beraet yazar)", "Rahmet Gecesi."
"Berat, beraet" kelimesi "el-berae" kelimesinin Türkçedeki kullanilis seklidir. Beri olmak, aklanmak, temiz ve suçsuz çikmak demektir.
"Beraet" iki sey arasinda iliski olmamasi, kisinin bir yükümlülükten kurtulmasi veya yükümlülügünün bulunmamasi anlamina gelmektedir. Mü'minlerin bu gece günah yüklerinden kurtulup Ilahi bagisa ermeleri umuldugu için de Berat Gecesi denmistir.
Bir kisim alimlerin, kiblenin Kudüs'teki Mescid-i Aksa'dan Mekke'deki Kabe istikametine çevrilmesinin Hicretin ikinci yilinda Berat Gecesinde gerçeklestigini kabul etmeleri de geceye ayri bir önem kazandirmaktadir.3
Berat Gecesinin bes ayri özelligi vardir.
1. Bütün hikmetli islerin ayirimina baslanmasi.
2. Bu gecede yapilacak ibadetlerin diger vakitlere nispetle kat kat sevapli olmasi.
3. Ilahi rahmetin bütün alemi kusatmasi.
4. Allah'in af ve bagislamasinin cosmasi.
5. Peygamberimize tam bir sefaat yetkisinin verilmis olmasi.
Bir rivayette bildirildigine göre Resulullah Aleyhissalatü Vesselam Saban'in onüçüncü gecesi ümmeti hakkinda sefaat niyaz etti, üçte biri verildi. Ondördüncü gecesi niyaz etti üçte ikisi verildi. Onbesinci gecesi niyaz etti, hepsi verildi. Ancak Allah'tan devenin kaçmasi gibi kaçanlar baska...
Zemzem kuyusunun bu gecede açik bir sekilde cosup çogalmasi da bu manalari kuvvetlendiren kutsal bir isaret olarak yorumlanmaktadir.4

Peygamber Efendimiz bir hadis-i seriflerinde Berat Gecesinin feyiz ve bereketini çesitli sekillerde nazara vermektedir.
"Saban'in 15. gecesi geldiginde geceyi uyanik ibadetle, gündüzü de oruçlu olarak geçirin. O gece günes battiktan sonra Allah rahmetiyle dünya semasina tecelli eder ve söyle seslenir:
"Istigfar eden yok mu, affedeyim ve bagislayayim. "Rizik isteyen yok mu, hemen rizik vereyim.
"Basina bir musibet gelen yok mu, hemen saglik ve afiyet vereyim.
"Böylece tan yerinin agarmasina kadar bu sekilde devam eder."s
Çünkü o gece Ilahi rahmet cosmustur. Berat Gecesi beser mukadderatinin programi çizilirken insanlara verilen essiz bir firsattir. Bu firsati degerlendirip günahlarini affettirebilen, gönlünden geçirdiklerini bütün samimiyetiyle Cenab-i Hakka iletip isteklerini Ondan talep eden ve belalardan Ona siginan bir insan ne kadar bahtiyardir. Buna karsilik, her tarafi kusatan rahmet tecellisinden istifade edemeyen bir insan ne kadar bedbahttir.

Bu gece af disi kalanlar
Peygamber Efendimiz bu gecede af disi kalanlari su hadisleri ile bildirmektedir:
"Muhakkak ki, Allah Azze ve Celle Saban'in onbesinci gecesinde rahmetiyle yetisip herseyi kusatir. Bütün mahlukatina magfiret eder. Yalnizca müsrikler ve kalbleri düsmanlik hissiyle dolu olup insanlarla zitlasmaktan baska bir sey düsünmeyenler müstesna."6 "Yüce Allah bu gece bütün Müslümanlara magfiret buyurur, ancak kahin, sihirbaz yahut müsahin (çok kin güden) veya içkiye düskün olan veya ana babasini inciten yahut zinaya israrla devam eden müstesna."7
"Allah Teala Saban'in onbesinci gecesi tecelli eder ve ana-babasina asi olanlarla Allah'a ortak kosanlar disinda kalan bütün kullarini bagislar."8
Üç aylara ayri bir ruh ve mana içinde giren Peygamber Efendimiz özellikle Saban ayina özel bir özen gösterir, baska zamanlarda görülmemis bir derecede ibadete ve ahiret islerine yönelirdi. Bu ayin çogu günlerini oruçlu geçirirken, geceleri de diger gecelerden çok farkli bir sekilde ihya ederdi
Bir Berat Gecesinde uyanip da Resulullah Aleyhissalatü Vesselami yaninda bulamayan Hz. Aise kalkarak Efendimizi aramaya basladi. Sonunda Peygamberimizi Cennetü'1-Baki mezarliginda basini semaya kaldirmis halde buldu.
Peygamberimiz Aleyhissalatü Vesselam mübarek hanimina Berat Gecesinin faziletini söyle anlatti:
"Muhakkak ki, Allah Teala Saban'in onbesinci gecesinde dünya semasina rahmetiyle tecelli eder ve Beni Kelb Kabilesinin koyunlarinin killari sayisinca insanlari magfiret eder."5

Bütün mahlukatina magfiret eder. Yalnizca müsrikler ve kalbleri düsmanlik hissiyle dolu olup insanlarla zitlasmaktan baska bir sey düsünmeyenler müstesna."6 "Yüce Allah bu gece bütün Müslümanlara magfiret buyurur, ancak kahin, sihirbaz yahut müsahin (çok kin güden) veya içkiye düskün olan veya ana babasini inciten yahut zinaya israrla devam eden müstesna."7
"Allah Teala Saban'in onbesinci gecesi tecelli eder ve ana-babasina asi olanlarla Allah'a ortak kosanlar disinda kalan bütün kullarini bagislar."8
Üç aylara ayri bir ruh ve mana içinde giren Peygamber Efendimiz özellikle Saban ayina özel bir özen gösterir, baska zamanlarda görülmemis bir derecede ibadete ve ahiret islerine yönelirdi. Bu ayin çogu günlerini oruçlu geçirirken, geceleri de diger gecelerden çok farkli bir sekilde ihya ederdi
Bir Berat Gecesinde uyanip da Resulullah Aleyhis-salatü Vesselami yaninda bulamayan Hz. Aise kalkarak Efendimizi aramaya basladi. Sonunda Peygamberimizi Cennetü'1-Baki mezarliginda basini semaya kaldirmis halde buldu.
Peygamberimiz Aleyhissalatü Vesselam mübarek hanimina Berat Gecesinin faziletini söyle anlatti:
"Muhakkak ki, Allah Teala Saban'in onbesinci gecesinde dünya semasina rahmetiyle tecelli eder ve Beni Kelb Kabilesinin koyunlarinin killari sayisinca insanlari magfiret eder."9


__________________