DELİLLER VE İSBAT MECBURİYETİ NEDİR

Adaletin tam olarak tecelli edebilmesi için; dava edilen hakkın isbat edilebilmesi şarttır. Çünkü Kadı (hakim); tarafların getireceği ve ortaya koyacağı delilileri esas alarak bir hüküm vermek mecburiyetindedir. Davacı haklı bile olsa; varlığını isbat edemediği müddetçe, hakkını elde edemez. İslam fıkhında isbat mecburiyeti dava açan kimsenin üzerindedir. Davalı inkar ederse, yemin teklif edilebilir. Nitekim bir Hadis-i Şerifte: "Beyyine (Delil ile isbat) dava eden kimse üzerinedir. Yemin etmek ise; inkar edene teklif edilir"(164) hükmü beyan buyurulmuştur. Hakkı kat'i olarak ortaya koyacak her delil (Beyyine) Hakim'in (Kadının) hükmüne mesned teşkil edebilir. Bunlar şehadet, yemin, ikrar, yeminden nükûl, yazılı vesikalar, emareler ve hakimin şahsen durumu bilmesi şeklinde tasnif edilebilir. Önce "Şahidlik" konusunu gündeme getirelim.