FERAİZ İLE ALAKALI DİĞER HUSUSLAR NELERDİR

islamseli.net islami forum dini forum Arşivi Feraiz ile alakalı diğer hususlar nelerdir islamseli.net islami forum dini forum Arşivi

HÜNSa'NIN TARİFİ VE DURUMU: Doğan bir çocukta; hem tenasül aleti hem ferc bulunursa, cinsiyetin tesbiti (Erkek veya kız olduğu) gündeme girer. Çünkü Allahû Teala (cc) erkek ve kadının mirastaki durumunu ayrı ayrı beyan etmiştir. İşte bu noktada karşımıza "Hünsa" tabiri çıkar!.. Hünsa; hem erkeklik, hem kadınlık uzvu bulunan veya bunların hiçbiri bulunmayıp göbeğinden idrar ve gaita çıkan kimseye verilen isimdir.(111) Genellikle hem erkeklik, hem kadınlık uzvu bulunur. Hünsa'nın mirastaki durumu Resûl-i Ekrem (sav)'den sorulmuştur. Bunun üzerine;"-Hangi uzuvdan bevlederse, ona itibar olunur"(112) diyerek; konuya açıklık getirir. Yani hünsa; erkeklik uzvundan idrarını yaparsa "Erkek", kadınlık uzvundan yaparsa "Kız" gibi muamele görür. Hz. Ali (ra)'den de bu şekilde rivayet edilmiştir.(113) Varislerden; anne, baba, karı ve kocanın hünsa olması düşünülemez. Fakat diğerlerinin içerisinde "Hünsa" olabilir.

MÜNASaHA'NIN MaHİYETİ: Önce kelime üzerinde duralım. Münasaha; "Nesh" kökünden gelir, lugatta; yok etmek, gidermek ve nakletmek manasınadır. Mûrisin (ölen kimsenin) terikesi; varisler arasında taksim edilmeden, varislerden bazısı ölürse, bunların hisselerinin diğer varislere ne şekilde intikal edeceği önemli bir hadisedir. İşte bu noktada karşımıza "Münasaha" ıstılahı çıkar.(114) Dikkat edilirse her münasaha hadisesinde; bir-kaç mesele birleşmiş olarak bulunur. Yani her mûrisin (ölen kişinin) varislerinin meseleleri ayrı ayrı yapılırsa da; bir önceki ile birleştirilir ve sonunda bulunacak ek payda (Mahreç) üzerinden varisler hisselerini alırlar.(115) Ancak burada önce ölen kimse ile; sonra ölen varisin durumları yeni yeni meseleleri beraberinde getirir. Fûkaha bu konuda ortaya çıkabilecek bütün durumları teker teker ortaya koymuştur.(116)

KAZA VEYA FELaKETLERDE AYNI ANDA ÖLENLERİN DURUMU: Herhangi bir kaza veya felakette (Sel baskını, denizde boğulma, uçak kazası vs..) aynı anda ölen iki kişi, (birbirinin asabesi dahi olsa), hangisinin önce öldüğü tesbit edilemediği için birbirinin varisi olamazlar.(117) Ancak her birinin malı; hayatta olan varislerine taksim edilir.

ANNE RAHMİNDE ÇOCUĞUN MİRASI: Mûrisin (ölen kimsenin) hayatta olan varisleriyle birlikte; bir de anne rahminde çocuğu bulunursa, onun erkek veya kız olduğu kesinlikle bilinemediğinden, onun için (Rahimdeki çocuk) belirli bir mal alıkonur. Daha açık bir ifade ile; feraiz hesabı, hem erkek, hem kız için ayrı ayrı yapılır. Hangisi daha fazla ise, o miktarda mal bırakılır. Ancak erkek veya kız olması; onun hissesine herhangi bir şekilde etki etmiyorsa (Farz olan hisse gibi) mesele yoktur!.. Eğer çocuk ölü doğarsa; ayrılan mal diğer varislere taksim olunur. Ortadan kaybolup; ölü veya diri olduğu kesinlikle bilinmeyen varise "Mefkûd" denilir. Feraiz hesabı yapılırken bunun; ölü veya diri oluşu dikkate alınarak, iki ayrı hesab yapılır.

Bilindiği gibi Feraiz ilminin hedefi; Allahû Teala (cc)'nın tayin etmiş olduğu hakları, hak sahiplerine teslim etmektir. Hiç kimse şahsi kanaat ve zanlarına dayanarak; yeni bir hak icad edemez!.. Ancak hak sahipleri aralarında şer'i hududlara riayet ederek "Sulh" (Anlaşma) yapabilirler. Nitekim Hz. Abdurrahman b. Avf (ra) hasta yatağında iken zevcelerinden birisini boşamıştı!.. Bu zevce iddet beklerken Hz. Abdurrahman b. Avf vefat etti!.. Hz. Osman (ra) diğer üç zevcesiyle birlikte, iddet bekleyeni de mirasçı yaptı. Ancak diğer varisler; iddet bekleyen bu kadınla sulh yaparak, belirli bir mal verdiler. Varislerden birinin veya bir-kaçının terikeden muayyen miktar mal alarak, (mirastan çekilmesi için) diğer varislerle sulh olmasına Teharüç denir.(118)