icmali ve tafsili iman

İman inanılacak hususlar açısından icmali ve tafsili iman olmak üzere ikiye ayrılır.

a) İcmali İman

İnanılacak şeylere kısaca ve toptan inanmak demektir. İmanın en özlü ve en kısa şekli olan icmali iman tevhid ve şehadet kelimelerinde özetlenmiştir.

Tevhid kelimesi: La ilahe illallah Muhammedün Resulullah (Allah'tan başka hiçbir Tanrı yoktur. Muhammed O'nun elçisidir) cümlesidir. Şehadet kelimesi de: Eşhedü enla ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulüh (Ben Allah'tan başka hiçbir Tanrı olmadığına Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna inanır ve tanıklık ederim) ifadesidir.

İmanın ilk derecesi ve İslam'ın ilk temel direği budur. Gerçekte Allah'ı yegane Tanrı tanıyan Hz. Muhammed'i O'nun peygamberi olarak kabullenen kişi diğer iman esaslarını ve Peygamberimiz’in getirdiği dini de toptan kabullenmiş demektir. Çünkü diğer iman esasları bize Hz. Peygamber aracılığıyla bildirilmiştir. Öyleyse Allah elçisini tasdik etmek getirdiği hükümleri de tasdik etmek demektir. İnanılacak şeyler ayrı ayrı söylenmediğinden dolayı bu imana icmali (toptan) iman denmektedir. Mümin sayılabilmek için icmali iman yeterli olmakla birlikte İslam'ın diğer hükümlerini ve inanılması gerekli olan şeylerin her birini kişinin teker teker öğrenmesi zorunludur.

b) Tafsili İman

İnanılacak şeylerin her birine açık ve geniş şekilde ayrıntılı olarak inanmaya tafsili iman denilir. Tafsili iman üç derecede incelenir:

Birinci derece Allah'a Hz. Muhammed'in Allah'ın peygamberi olduğuna ve ahiret gününe kesin olarak inanmaktır. Bu icmali imana göre daha geniştir. Çünkü burada ahirete iman da yer almaktadır.

İkinci derece Allah'a meleklerine kitaplarına peygamberlerine ahiret gününe öldükten sonra tekrar dirilmeye cennet ve cehennemin sevap ve azabın varlığına kaza ve kadere ayrı ayrı inanmaktır. Tafsili imanın ikinci derecesi amentüde ifade edilen prensiplerdir.

Üçüncü derece Hz. Muhammed'in Allah katından getirdiği bize kadar da tevatür yoluyla ulaştırılan bütün haberleri ve hükümleri tasdik etmektir. Bir başka ifadeyle manası apaçık (muhkem) ayet ve mütevatir hadislerle sabit olan hususların hepsine ayrı ayrı Allah ve Resulü'nün bildirdiği ve emir buyurduklarını da içine alacak şekilde bütün ayrıntıları ile inanmaktır. Bu durumda namaz oruç hac ve diğer farzları helal ve haram olan davranışları öğrenip bütün bunların farz helal ve haram olduklarını yürekten tasdik etmek tafsili imanın üçüncü derecesini oluşturur.

Müslüman olmayan bir kimse icmali iman ile İslam'a girmiş olur. Bu iman üzere ölürse neticede cennete girer. Fakat tafsili iman ile müslümanın imanı yücelir olgunlaşır sağlam temeller üzerine oturur. Bir insanın Allah'ı ve O'ndan geleni gönülden tasdik ettikten sonra Hz. Peygamber'in açıkladığı buyruk ve yasakları bütünüyle farzı farz haramı haram bilerek öğrenmesi kabullenmesi ve uygulaması gerekir. Tafsili imanın üçüncü derecesi zarurat-ı diniyye denilen ve inanılması zorunlu bulunan bütün inanç ibadet muamelat ve ahlak hükümlerine inanmayı içermektedir.
icmali ve tafsili iman islamseli.net islami forumdini forum Arşivi icmali ve tafsili iman