Hayırla Anılmak
Denilmiştir ki: "Kişinin öldükten sonra hayırla hatırlanması, onun dünyadaki ikinci yaşamıdır."
Akıllı olan kişinin anlatılan bu hükümdarların hikayelerini okuması; vefası az, belası çok olan şu dünyanın hallerine ibret nazarıyla bakması, kalbini onun geçici şeylerine bağlamaması lazımdır. Çünkü bu dünyada sa-lih kimse ebedi kalmaz; zalim kimse de selamet içinde yaşayamaz.
Akıllı kimse, düşmanlarını çoğaltmamaya çalışır; çünkü düşmanlık korkutucu ve zor bir durumdur. Her
İMAM GAZALİ
113
şeyden münezzeh olan Allahu Teala, en adaletli ve her şey hakkında en iyi hükmü verendir. O, yarın kıyamet günü bütün hasımlar arasında adaletini gösterip mazlumun hakkını zalimden alacaktır. Öyleyse bütün nimetleriyle şu dünya, kendisi için insanlarla çekişmeye değmez. Şu hikayeden ibret almalıdır:
Hikâye: Ebu Ali b. İlyas, Neysâbûr'un önde gelen kumandanlarından birisi idi. Bir gün zamanın zahid ve alimlerinden olan Şeyh Ebu Ali ed-Dekkak'ın (rah) yanına geldi; önüne oturdu ve ona: "Bana öğüt ver" dedi. Ed-Dekkak: "Ey Emir! Sana bir şey soracağım, ama cevabını doğru istiyorum" dedi. Emir: "Tamam, doğru cevap veririm" dedi. Ed-Dekkak: "Ey emir! Sana mal mı daha sevimlidir, yoksa düşmanlık eden nefsin mi?" diye sordu; Emir: "Mal, böyle bir düşmandan daha sevimli gelir" dedi. Ed-Dekkak: "Peki, bu kadar sevdiğin malı nasıl terk edeceksin ve hiç sevmediğin düşmanınla kabirde nasıl beraber olacaksın" diye sorduğunda; emir ağladı; gözlerinden yaşlar boşaldı ve: "Bu çok güzel bir jüt!" dedi.
İşte bütün tavsiye ve hikmetler, bu sözün altında gizlidir. Her şeyi yoktan var eden ve yaratılmışların sıfatlarından münezzeh olan Allah (c.c), Hz. Muhammed'i (s.a.v) en son peygamber olarak gönderdi. Onun bere-ketiyle küfür diyarları İslam diyarı oldu. Onu güzel bir zamanda ortaya çıkardı. O, getirdiği din ile bütün dünyayı mamur etti. Onun nübüvveti ile de peygamberlik sona erdi.
114
YÖNETİCİLERE ALTIN ÖĞÜTLER
İnsan ancak, öldükten sonra arkasında
bıraktıkları ile anılır. Her insan yaptığı ile
zikredilir, çalıştığı şeye nispet edilir. Eğer
yaptığı iyi ise, hayırlı; kötü ise, şerli insandır.