+ Cevap Ver
1 sonuçtan 1 ile 1 arası

Devletler - Irak Selçukluları

 Tarih Katagorisinde ve  Türk Tarihi Forumunda Bulunan  Devletler - Irak Selçukluları Konusunu Görüntülemektesiniz.=>Devletler - Irak Selçukluları Selçuklu topraklarının batı kısmında kurulan hânedân. Sultan Mehmed Taparın 1118 senesinde vefâtıyla meydana gelen iç hâdiseler neticesinde, Sencer ile Mahmüd arasında 11 Ağustos 1119 târihinde yapılan Sâve Savaşından sonra, Büyük Selçuklu Devletinin başına Sencer geçti. SultanSencer yeğeni Mahmüd bin Muhammede ise Hemedan, Kirmanşah ve İsfehan dâhil ...

  1. #1
    Moderator
    Üyelik tarihi
    Jan 2010
    Mesajlar
    2.823
    Tecrübe Puanı
    12

    Standart Devletler - Irak Selçukluları

    Devletler - Irak Selçukluları

    Selçuklu topraklarının batı kısmında kurulan hânedân. Sultan Mehmed Taparın 1118 senesinde vefâtıyla meydana gelen iç hâdiseler neticesinde, Sencer ile Mahmüd arasında 11 Ağustos 1119 târihinde yapılan Sâve Savaşından sonra, Büyük Selçuklu Devletinin başına Sencer geçti. SultanSencer yeğeni Mahmüd bin Muhammede ise Hemedan, Kirmanşah ve İsfehan dâhil olmak üzere Batı İran ile Irak topraklarının idâresini verdi. Böylece Irak Selçukluları Devleti kuruldu.

    Sultan Mahmüdun zamânında en tehlikeli bölge, kuzeybatı, yâni Erran ve Kafkasyaydı. Bu bölgede Dördüncü David idâresindeki Gürcüler faaliyet gösteriyorlardı. GürcülerinTiflisi ele geçirmelerine karşılık SultanMahmüd bir sefer düzenledi ise de başarı sağlayamadı. Büyük SelçukluSultanı Sencere tâbi olarak saltanat süren Mahmüd 1181 senesinde henüz 27 yaşındayken vefat etti.

    Sultan Mahmüdun ölümü üzerine, Hemedânda bulunan genç yaştaki oğlu Dâvüd, Sultan îlân edildi. Dâvüdun sultanlığı Cibâl ve Âzerbaycanda tanınırken, amcası Mesüd daIrakta hükümdârlığını îlân etti. Bunların arasındaki taht mücâdelesinin kızışması üzerine ultan Sencer, Irak Selçuklu Devletindeki karışıklıklara son vermek için bir sefer düzenledi. Dinever yakınlarında yapılan savaşı IrakSelçukluları kaybetti. Mesüd kaçtı. Sencer yeğeni Tuğrulu Irak Selçuklu tahtına oturttu ve vezirliğe de Ebül-Kâsım Dergüziniyi tâyin etti.

    Sultan Tuğrul tahta geçtikten sonra, Fars Hâkimi EmirMengübars, bir mektup yollayarak ŞehzâdeAlparslanı yanına göndermesi hâlinde, itâate hazır olduğunu bildirdi. Sultan, oğlu Alparslanı Farsa yolladı ve Emir Mengübarsa atabeg ünvânı verdi. Böylece çıkacak bir karışıklığı önlemiş oldu.

    Sultan Tuğrulun saltanatına ilk itiraz Dâvüddan geldi. Sultan Mahmüdun oğlu Dâvüd, topladığı orduyle Tuğrul üzerine yürüdü. Ancak Hemedan önlerinde yapılan savaşı kaybetti. Bağdata kaçtı. Bu durumu öğrenen Mesüd da Bağdata geldi.Mesüd, Dâvüd ile Halife, Sultan Tuğrula karşı bir ittifak kurdular. Halife, Mesüdu sultan ilân etti. Mesüdun hazırladığı müttefik ordu, 1133 senesi Mayıs ayında Hemedân civârında yapılan muharebede Tuğrula karşı bir zafer kazandı. Mağlub olan Sultan, önceReye, oradan da İsfehana gitmek mecbüriyetinde kaldı.Sultan Mesüdun tâkibi üzerine Fars eyâletine çekildi. Adamlarının karşı tarafa geçmesi üzerine Sultan Tuğrul, kardeşinin eline esir düşmemek için tekrarRey şehrine döndü. Bu sırada başarısızlıklarına sebeb olarak gördüğü veziriEbü-Kâsım Dergüziniyi öldürttü. Tuğrul, Rey şehri yakınlarında,Mesüd ile tekrar harb etti ve yenilerek Taberistanda hüküm süren Bâvendilere sığındı. Daha sonraDâvüdun Âzerbaycanda, Mesüda karşı isyân etmesi üzerine Sultan Tuğrul bir ordu toplayarak Mesüda karşı bir sefer düzenledi. İki ordu Kazvin yakınlarında karşılaştı. Ordusundaki bazı komutanların Tuğrulun tarafına geçmesi yüzünden Mesüd, 1134 yılında yapılan bu muhârebeyi kaybetti ve Bağdata kaçtı. Bu gâlibiyet üzerine Sultan Tuğrul, sağlam bir şekilde Hemedâna, Irak Selçuklu tahtına oturdu. Fakat kısa bir süre sonra 1134 senesi Ekim ayında hastalanarak öldü.

    Mesüd, Sultan Tuğrulun ölüm haberini aldığı zaman, derhal Hemedâna giderek Irak Selçuklu tahtına oturdu.Sultan Mesüdun ilk işi yeğeniDâvüdun isyânını önlemek oldu. bu maksatla kızını Dâvüd ile evlendirdi ve veliaht tâyin etti.

    Sultan Mesüdun saltanatı isyan eden emirlerle mücâdele içerisinde geçti. Ãâdeddîn Zengi, AtabegMengübars ve Emir Bozalanın kuvvetleriyle defalarca yapılan savaşlar Irak Selçuklu Devletini yıprattı. Bu mücâdeleler sırasında Veliahd Dâvüd da 1143 senesindeTebrizde Bâtınîler tarafından öldürüldü. Uzun süren mücâdeleler sonunda iç karışıklıkları tamâmen ortadan kaldıran Mesüd, çok yaşamadı, hastalanarak 1152 yılında Hemedanda öldü.

    Sultan Mesüdun ölümü üzerine, Melikşâh bin Mahmüd, Emir Has beg tarafından sultan ilân edildi. Fakat onun hükümdârlık için yetersiz olduğunu gören Emirler, kardeşi Mehmedi Huzistandan getirterek Irak Selçuklu tahtına oturttular. Sultan Mehmedin tahta geçtikten sonra ilk işi, tahta geçmesini sağlayan Has Begi öldürmek oldu. Daha sonraSelçuklu otoritesini Irakta yeniden canlandırmaya çalıştı. Irakta bulunan Türk unsurlarına karşı cephe alan Abbâsi Halîfesi Müktefi ile arası açıldı. Musul Hâkimi Mevdüdun yardımıyla Halifenin ordusunu mağlüb etti ve Bağdatı kuşattı. Kuşatma uzun sürdü. Bu sırada Halifenin kışkırtmasıylaŞehzâde Melikşah bin Mahmüd ve Atabeg İldeniz, 1157 yılında Cibal bölgesinde harekete geçerek Hemedânı zabtettiler. Bu durumu öğrenen SultanMehmed, kuşatmayı kaldırarak Hemedân üzerine yürüdü. Atabeg İldeniz, Âzerbaycana geri döndüğü için, askerî kuvvetten mahrüm kalan Melikşah da Hemedânı terk etti. SultanMehmed, onların taraftarlarını Rey ve İsfehan bölgesinden temizledi. Bir süre sonra hastalandı ve 1159 senesinde Hemedânda öldü.

    Sultan Mehmedin ölümünden sonra yerine kimin geçeceği konusunda Selçuklu emîrleri tam bir anlaşmazlığa düştüler. Bir süre sonra Musulda hapiste bulunan MuhammedTaparın oğlu ve Sultan Mehmedin amcası Süleymân Şâh serbest bırakılınca, Hemedana gelerek Irak Selçuklu tahtına oturdu. Arslan-Şâhı kendisine veliaht tâyin etti. Süleymân Şâhın devlet işlerinde yetersiz kalması, emirlerin desteğini kaybetmesine sebeb oldu. Başlarında Gürd-bâzünun bulunduğu emîrler, Arslan-Şahı sultan yapmak için İldenizi dâvet ettiler. Gürd-bâzü, Süleymân Şahı yakalayıp hapsetti ve bir süre sonra da 1161 yılında öldürdü.

    Arslan Şah, Atabeg İldeniz ile berâberHemedana giderek tahta oturdu. Şemseddîn İldeniz, Sultânın atabegi olarak idâreyi tamâmen ele geçirdi. İldenizin devlet işindeki kuvvet ve kudretini çekemeyen bazı emîrler, hânedân mensuplarıyla anlaşarak karşı çıktılar. NeticedeArslanŞahı (1161-1176) ve onun yerine geçen İkinci Tuğrul (1176-1194) dönemleri saltanat kavgaları ile geçti. Bu şekilde zayıflayan devlet, 1193 senesinde Harzemşahlar tarafından tehdit edilmeye başlandı.

    Harezmşâh Sultânı Tekiş, Irakı ele geçirmek istiyordu. SultanTuğrul bu tehlikeyi önlemek için Reye gitti. Neticede iki tarafa rasında barış yapıldı. Yapılan antlaşmaya göre, Rey, SultanTekişe bırakıldı. Bu antlaşmadan bir süre sonra 1193 senesinde doğuya sefer düzenleyen Sultan Tuğrul, Rey şehrini ele geçirdi ve buradaki Harezmlilerin bir kısmını öldürdü. Ertesi sene Kutluğ İnanç, SultanTekişten aldığı yardım ile birlikteRey üzerine yürüdü. SultanTuğrul, kumandanlarının tavsiyelerine rağmen çekilmeyi kabül etmedi. Barış görüşmeleri neticesiz kaldı. Nihâyet Sultan Tuğrul, Rey şehri önünde 1194 yılında yapılan muhârebede yenildi ve Kutluğ İnanç tarafından öldürüldü. Onun ölümü ile Irak Selçukluları Devleti târihe karıştı.

    Irak Selçuklularının devlet teşkilatı, mâhiyet îtibâriyle Büyük Selçuklların bir kopyasıydı. Yalnız devletin başında Sultân-ül-Muazzam lakabı ile bulunan sultan, Büyük Selçuklu Sultânına tâbiydi. Bu durum Büyük Selçuklu Devletinin 1157 senesinde yıkılışına kadar devâm etti. Bu târihten itibâren Irak Selçuklu sultanları, bağımsız birer sultan hâline geldiler.

    Irak Selçuklularında, hükümet işleri Büyük Dîvân tarafından yürütülmekteydi. Bu dîvâna ise, mâlî işlere bakan Dîvân-ıİstifâ, mâli ve idârî işlerin kontrolünü yapan Dîvân-ı İşrâf, yazışma işlerini yürüten Divân-ı Arız gibi dîvânlar bağlıydı. Irakselçuklu ordusu da, Büyük Selçuklu gibi üç kısımdı. Ordunun esâsını sipâhiler meydana getirmekteydi. Bunun yanında merkeze bağlı atabeglikler ile eyâletlerde de asker beslenmekteydi.

    Devletin hâkim olduğu topraklar üzerindeki en önemli yerleşme merkezleri; Hemedan, İsfehan, Musul, Samarra, Erbil ve Haleb gibi şehirlerdi. bu merkezlerin bir kısmı doğrudan doğruya merkeze bağlı, bir kısmı ise, tâbi atabeglerin idâresi altında bulunuyordu. Her biri ticâret merkezi olan bu şehirlerde dokumacılık ve el sanatlarının yanısıra zirâat da çok gelişmişti. Kuzey Irak bölgesi coğrafî bakımdan dağlık ve yaylalık bir yapıya sâhipti. Bu yüzden bu bölgede hayvancılık ve deri sanâyii gelişmişti.

    Irakta iktisâdî hayâtın gelişmesi, içtimâî hayâtın da yükselmesini sağladı. Ahmed bin Münir, El-Kaysarânî, Müslim bin el-Hıdır gibi şâirlerin yanısıra El-Azîmî ve İbn-ül-Esîr gibi târihçiler de bu devirde yetişmiştir.





+ Cevap Ver

Bu Konudaki Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
^

Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349