Evliya Çelebi'nin Bosna'daki izini savaş dahi silemedi


Evliya Çelebi'nin, yaklaşık 350 yıl önce Bosna'nın doğusunda bulunan Foça kentindeki Atik Ali Paşa Camisi'nin girişine yazdığı kitabe, günümüze kadar ulaşmayı başardı. Kitabe, Sırplar tarafından 1992'de yıkılan ve daha sonra bölgedeki Müslümanlarca yeniden yaptırılan caminin girişinde aslına uygun olarak korunuyor.

Evliya Çelebi'nin Bosna'daki izini savaş dahi silemedi
[Linkleri sadece kayıtlı üyeler görebilir. Kayıt olmak için tıklayın]

Ünlü eseri Seyahatname'yi yazmakla kalmayıp gittiği yerlerde cami, mescit, türbe ve han duvarlarına yazılar da yazan Evliya Çelebi'nin (1611-1682), yaklaşık 350 yıl önce Bosna'nın doğusunda yer alan Foça kentindeki Atik Ali Paşa Camisi'nin girişine yazdığı kitabe, günümüze kadar ulaşmayı başardı.Gittiği yerlere kayıtlar düşen ve bu yönü çok bilinmeyen Evliya Çelebi'ye ait cami yazılarından biri de Foça'daki Atik Ali Paşa Camisi'nde bulunuyor. Evliya Çelebi'nin 1664 yılında yazdığı yazı, Sırplar tarafından 1992'de yakılan ve daha sonra bölgedeki Müslümanlarca yeniden yaptırılan caminin girişinde aslına uygun olarak korunuyor.

Cami, mescit, türbe gibi yapılara yazdığı yazıların çoğu zamanla yok olurken, Bosna Hersek'in doğusunda bulunan ve Bosna Savaşı (1992-1995) sırasında Müslümanlara yönelik katliamların yapıldığı Foça'nın tarihi Atik Ali Paşa Camisi'nin duvarındaki Evliya Çelebi imzası savaşın tüm etkilerine rağmen günümüze ulaştı.
Bosna Savaşı sırasında Sırplar yok etti

Osmanlılar tarafından 1465 yılında fethedilen, içerisinde Osmanlı dönemine ait cami, medrese, saat kulesi, hamam, han ve sebil bulunan Foça'da birçok İslam eseri, önce Yugoslavya döneminde ardından da 1990'lı yıllarda Bosna Savaşı sırasında Sırpların saldırıları sonucu yok edildi. Şehrin sembol camilerinden biri olan Atik Ali Paşa Camisi, adını caminin yanındaki musluktan alan ve halk arasında da bilindiği şekliyle Musluk Mahallesi'nde bulunuyor. Cami inşa edilirken 1546 yılında camiyle birlikte yapılan çeşmeden insanlar günlük ihtiyaçlarını karşılamayı sürdürüyor.
"Müezzin Evliya"

Kentte savaşta yıkılan eserlerin yeniden yapımı için büyük çaba harcayan ve halen Sultan Bayezid Camii Yeniden Yapım Komisyonu Başkanlığı görevine yürüten Süleyman Pilav, Atik Ali Paşa Camisi ve bu camide Evliya Çelebi'ye ait kitabe hakkında bilgi verdi. Evliya Çelebi'nin Atik Ali Paşa Camisi'ni 1664 yılında ziyaret ettiğini belirten Pilav, ünlü Türk seyyahın burada ezan okuduğunu ve bugün hala caminin duvarında kendisine ait bir imzanın bulunduğunu söyledi.

Evliya Çelebi'nin Atik Ali Paşa Camisi'nin duvarına yazdığı yazıda kendisini "Müezzin Evliya" olarak adlandırdığını ifade eden Süleyman Pilav, Evliya Çelebi'ye ait yazının 1973 yılında farkına varıldığını bildirdi. Atik Ali Paşa Camisi'nin de Bosna Savaşı sırasında şehirdeki diğer camiler gibi yıkıldığını, ancak savaş sonrasında yapılan yardımlar sayesinde yeniden onarıldığını hatırlatan Pilav, "Cami, 1992 yılının Haziran ayında yıkılmıştı. Ancak 1995 yılında savaşın sona ermesiyle hemen tadilata başlandı ve bugünkü haline getirildi" dedi.

Tadilatın dört yıl sürdüğünü belirten Pilav, camiyi yıkılmadan önceki haline sadık kalarak onardıklarını vurguladı. Atik Ali Paşa Camisi'nin 32 metrelik bir minareye sahip olduğunu ifade eden Pilav, minarenin yeniden yapımında orijinal taşları bulmayı başardıklarını ve bu taşlarla minareyi yaptıklarını kaydetti.